Upcoming/Research

ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ

Μετά τον “Κύκλο της Ομόνοιας” (2018-19) και την “Πολυκατοικία”  (2021) η παράσταση ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ θα αποτελέσει το τρίτο μέρος μιας αστικής Αθηναϊκής τριλογίας. Οι προηγούμενες δύο παραστάσεις, προσέφεραν υπό διαφορετική οπτική, η πρώτη από το κέντρο της πόλης, η δεύτερη από το λόφο του Αττικού Άλσους μια ανάγνωση της αστικής πυκνότητας και της  Αθηναϊκής συμβιωτικότητας, όπως αυτή έχει διαμορφωθεί μεταπολεμικά. Με αυτή την τρίτη παράσταση επιχειρείται μια έξοδος από την πόλη, μια ανασκευή και αναστοχασμός της αστικής συνθήκης και τρόπου ζωής από ένα εξωτερικό σημείο και χρονικότητα- της θερινής απόδρασης από την πόλη, του χρόνου των διακοπών.

Αρχικό ερευνητικό υλικό

Α. Για την περιοχή

1900 περ. Grand Hotel de Phalere, Στρ. Μηχανικός Γερ. Μεταξάς, Αποπερατωση 1869, α'ορ.1879, β'1914, Κατεδαφιση 1968Παραλιακή

[Ν. Φάληρο, 1905/ 2005]

«…..Θυμάμαι το στίχο ενός Ρώσσου ποιητού. Καθισμένος στο παράθυρό του κυττάζει έξω προς τον κόσμο, το φως και τη ζωή κι όλα του φαίνονται σαν να ’χουν μια καινούργια έννοια και μια μορφή γιορταστική. Και σκύβοντας προς κάποια παιδάκια που παίζουν, τους φωνάζει, γεμάτος από το πλούσιο και μεγάλο αυτό κοσμογονικό συναίσθημα: «Παιδιά, τι χιλιετηρίδα είνε σήμερα έξω;». Κάτι τέτοιο ανάλογο νοιώθει ο Έλληνας, που έρχεται από τα ξένα αντικρύζοντας σήμερα την καλοκαιρινή ζωή που σφριγάει στο Φάληρο…

…Υπάρχουν άπειρες λουτροπόλεις στον κόσμο. Θυμάμαι την κοσμικότητα του Ντωβίλ, την χαρωπή κίνησι του Σαν Σεμπαστιάν, τη μελαγχολική γλυκύτητα των ακτών της Βρεττάνης, τον κοσμοπολιτικό χαρακτήρα της Οστάνδης. Πουθενά όμως, όπως στο Φάληρο, καθώς εξελίσσεται σήμερα, και με τη συντροφιά γλυκών γυναικών ή και μόνο το θέαμά τους, δεν ένοιωσα τη μαγεία των ωρών που περνούν σαν να πατούν στις άκρες των ποδιών τους, των ωρών που είνε διάφανες όπως ο ουρανός και που δεν έχουν περισσότερο βάρος παρ’ όσο ο ίσκιος ενός συννέφου που περνάει πάνω από ακίνητα νερά….»

Κώστας  Ουράνης, «Τα μπαιν-μιξτ κατά μήκος της φαληρικής ακρογιαλιάς. Άλλοτε και τώρα», 
Κυριακή του Ελευθέρου Βήματος, 7 Αυγούστου 1927 

main_fotografia-evdomados-H-EXEDRA-MPROSTA-STO-AKTAIO-STO-NΗ ανάπτυξη του Ν. Φαλήρου ως τόπου διακοπών συνδέεται άρρηκτα με την δημιουργία του σταθμού του ηλεκτρικού Ν. Φαλήρου. Οι πρώτες υποδομές, το πολυτελές Grand Hôtel de Phalère, μαζί με άλλες εγκαταστάσεις, όπως θέατρο, λούνα παρκ, εξέδρες κατασκευάστηκαν από την ίδια την Εταιρεία Σιδηροδρόμων, από το 1874 και μετά,  με τον σκοπό της ενίσχυση της επιβατικής κίνησης της γραμμής. Η άμεση επιτυχία οδήγησε σε περαιτέρω ανάπτυξη με την κατασκευή του υπερπολυτέλους ξενοδοχείου ΑΚΤΑΙΟΝ και στην καθιέρωση της ακτής του Ν. Φαλήρου ως το θερινό σημείο συνάντησης της κοσμικής κοινωνίας των Αθηνών της εποχής. Καθώς η πρακτική του τουρισμού δεν είχε εξαπλωθεί ακόμα μαζικά, οι θερινές διακοπές στο Φάληρο ήταν το αντίστοιχο της σημερινής μαζικής φυγής των Αθηναίων από την πόλη τον Αύγουστο. Η έλευση του τρένου και η σύντμηση του χρόνου του ταξιδιού, έκανε δυνατό, εντός της Αττικής και σε τόσο κοντινή απόσταση από την πόλη,  το άνοιγμα σε έναν άλλο χρόνο, τον χρόνο της ανάπαυλας και των διακοπών.

Η ελαφρότητα του χρόνου αυτού επέτρεψε σημαντικές για την κοινωνία της εποχής τομές.  Ο αγώνας για την  εγκαθίδρυση των baines-mixtes στην Αττική- μέχρι και το 1927 το μπάνιο για άντρες και γυναίκες ήταν σε ξεχωριστές περιοχές χωρισμένες με ξύλινες  κατασκευές-, συνδέθηκε «στενά με το κίνημα της γυναικείας απελευθέρωσης, υπήρξε το αγαπημένο θέμα των χρονογράφων, των αθηναϊκών επιθεωρήσεων και των στιχουργών. Το 1917 μάλιστα δεσποινίς που κρυβόταν από τα αρχικά Σ.Α.Μ. δημοσίευε σε απογευματινή εφημερίδα πρόσκληση να της στείλουν τα στοιχεία τους -σε poste-restante- όσοι επιθυμούσαν να λάβουν μέρος στο νέο κίνημα.”

Η ονειρική αυτή εποχή, θα κρατήσει μόλις μισό αιώνα. Ο σιδηρόδρομος που ευνόησε την ανάπτυξη της αναψυχής θα φέρει και την ανάπτυξη της βιομηχανίας κατά μήκος του Κηφισού και της Πειραιώς, σε άμεση σχέση με το λιμάνι του Πειραιά, με τα λύματα και την ρύπανση που έρχονται από τις εκβολές του Κηφισού να καθιστούν αδύνατο πια το μπάνιο εκεί.

26275618435_e37fd2585d_o
26114715865_5b0f4a6c28_o[
Το θέατρο του Ν. Φαλήρου, αρχές του 20ου αι.]

Πηγές
Μάρω Καρδαμίτση-Αδάμη, Μπαιν-μιξτ, καλοκαίρι στην Αθήνα, Αθήνα, έκδοση του περιοδικού Συλλογές, 1994.
Τασούλα Καραϊσκάκη, «Αι λουόμεναι των Αθηνών», Καθημερινή / Επτά ημέρες, 16/5/1993
Δημητρίου Αιγινήτου, Το κλίμα της Ελλάδος,  Τόμος Β’ Αττική, Αθήνα, 1908
Αφιέρωμα στην χρυσή εποχή του Νέου Φαλήρου, Pireorama Ιστορίας και Πολιτισμού, http://pireorama.blogspot.com/2012/01/blog-post_1900.html